Ở vùng Bù Gia Mập, nhiều người được Nhà nước đóng toàn bộ tiền bảo hiểm y tế: trẻ dưới 6 tuổi, người từ đủ 75 tuổi trở lên hưởng trợ cấp xã hội, hộ nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số và người dân sống ở vùng có điều kiện kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn theo danh sách hiện hành. Những người còn lại có thể mua bảo hiểm y tế theo hộ gia đình, và nông dân có thể tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện để có lương hưu khi về già.
Danh sách xã, thôn đặc biệt khó khăn được cấp có thẩm quyền điều chỉnh theo từng giai đoạn, và sau khi tám xã cũ thành bốn xã mới, việc xác định đối tượng có thể được rà lại. Bài này giải thích nguyên lý, cách kiểm mình thuộc nhóm nào, đăng ký ở đâu và dùng thẻ cho đúng để không mất quyền lợi khi đi khám ở xa.
Nhóm được Nhà nước cấp thẻ: ai, vì sao
Luật Bảo hiểm y tế chia người tham gia thành nhiều nhóm theo người đóng. Nhóm do ngân sách nhà nước đóng gồm những người mà xã hội cần bảo đảm khám chữa bệnh: trẻ em dưới 6 tuổi; người cao tuổi hưởng trợ cấp xã hội; người thuộc hộ nghèo; người dân tộc thiểu số đang sinh sống ở vùng có điều kiện kinh tế xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn; người sinh sống ở xã đảo, xã có điều kiện đặc biệt khó khăn theo danh sách; người có công với cách mạng; và một số nhóm khác theo luật.
Ở Bù Gia Mập, nhiều hộ đồng bào S'tiêng, M'nông và đồng bào các dân tộc phía Bắc vào lập nghiệp thuộc nhóm này nếu nơi ở nằm trong danh sách vùng khó khăn. Người Kinh ở cùng thôn, xã đặc biệt khó khăn theo danh sách cũng có thể được cấp. Nhưng danh sách thay đổi: khi một xã, một thôn được công nhận thoát khỏi diện đặc biệt khó khăn, người dân có thể chuyển sang nhóm được hỗ trợ một phần hoặc phải tự mua.
Vì vậy, đừng mặc định năm ngoái có thẻ miễn phí thì năm nay vẫn có. Khi thẻ sắp hết hạn, hỏi cán bộ lao động thương binh xã hội hoặc cán bộ phụ trách bảo hiểm của xã xem gia đình mình còn trong danh sách không, và nếu không còn thì có được hỗ trợ một phần không.
Các nhóm tham gia thường gặp ở vùng Bù Gia Mập
Bảng tóm tắt theo nguyên lý của pháp luật bảo hiểm y tế. Mức hỗ trợ, danh sách vùng và đối tượng cụ thể theo văn bản hiện hành tại thời điểm cấp thẻ.
| Nhóm | Ai đóng tiền | Đăng ký ở đâu |
|---|---|---|
| Trẻ em dưới 6 tuổi | Ngân sách nhà nước | Liên thông khi khai sinh, hoặc qua xã |
| Đồng bào dân tộc thiểu số ở vùng khó khăn theo danh sách | Ngân sách nhà nước | Danh sách do xã lập, cơ quan bảo hiểm cấp thẻ |
| Hộ nghèo, người cao tuổi hưởng trợ cấp xã hội | Ngân sách nhà nước | Danh sách do xã lập |
| Hộ cận nghèo, hộ làm nông lâm nghiệp có mức sống trung bình | Người dân đóng, Nhà nước hỗ trợ một phần | Đại lý thu, bưu điện, xã |
| Học sinh, sinh viên | Người học đóng, Nhà nước hỗ trợ một phần | Qua nhà trường |
| Người lao động có hợp đồng (công nhân nhà máy điều, công ty cao su) | Người sử dụng lao động và người lao động | Qua đơn vị sử dụng lao động |
| Các thành viên hộ gia đình còn lại | Hộ gia đình tự đóng, có giảm trừ khi cả hộ tham gia | Đại lý thu, bưu điện |
Một người có thể thuộc nhiều nhóm, khi đó được cấp theo nhóm có quyền lợi cao nhất hoặc theo thứ tự luật quy định. Không cần mua thêm thẻ hộ gia đình cho người đã có thẻ theo nhóm khác.
Bảo hiểm y tế hộ gia đình cho nhà làm vườn
Phần đông nông dân trồng điều, cao su, tiêu ở vùng này không thuộc nhóm được cấp thẻ, cũng không có hợp đồng lao động. Họ tham gia bảo hiểm y tế theo hộ gia đình: đóng theo năm hoặc theo kỳ, người thứ hai trở đi trong hộ được giảm mức đóng theo quy định. Đăng ký tại đại lý thu của cơ quan bảo hiểm xã hội, thường là bưu điện xã, các điểm thu ở ấp, hoặc qua ứng dụng.
Lý do nên mua dù thấy mình khoẻ: một lần nằm viện vì tai nạn khi leo cây, té xe trên đường đồi, bị rắn cắn khi đi rẫy, hay một ca mổ ruột thừa có thể tốn bằng cả vụ điều. Thẻ bảo hiểm y tế chi trả phần lớn chi phí trong phạm vi quyền lợi. Với gia đình có người già mắc bệnh mạn tính như huyết áp, tiểu đường, thẻ giúp lấy thuốc định kỳ ở trạm y tế, trung tâm y tế.
Thói quen nên có: đóng đúng hạn để thẻ liên tục, vì thời gian tham gia liên tục ảnh hưởng tới một số quyền lợi. Nhiều hộ ở đây đóng vào mùa điều khi có tiền, đó là cách hợp lý, miễn là nhớ hạn của thẻ cũ để không bị gián đoạn.
Đi khám ở đâu, khi nào được hưởng đủ quyền lợi
Mỗi thẻ ghi một nơi đăng ký khám chữa bệnh ban đầu, thường là trạm y tế xã hoặc trung tâm y tế khu vực. Đi khám đúng nơi đăng ký, hoặc được chuyển tuyến đúng quy định, thì được hưởng đủ mức quyền lợi theo thẻ. Cấp cứu thì được khám ở bất kỳ cơ sở nào.
Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi gần đây và các văn bản hướng dẫn đã mở rộng quyền đi khám ở các cơ sở khác nhau mà vẫn được hưởng quyền lợi, đặc biệt là thông tuyến ở một số cấp. Các quy định này thay đổi theo lộ trình, nên trước khi tự đi thẳng lên bệnh viện lớn ở Đồng Xoài cũ hay TP.HCM, nên hỏi trạm y tế hoặc bộ phận bảo hiểm tại bệnh viện về mức hưởng cụ thể. Có giấy chuyển tuyến từ cơ sở dưới vẫn là cách chắc chắn nhất với bệnh không cấp cứu.
Mang theo thẻ bảo hiểm y tế hoặc căn cước có gắn chip, hoặc mở VNeID có tích hợp thẻ. Nhiều bệnh viện đã tra thẻ bằng căn cước, đỡ mang nhiều giấy. Người đồng bào lớn tuổi không quen điện thoại thì vẫn nên mang thẻ giấy hoặc căn cước.
Bảo hiểm xã hội tự nguyện: lương hưu cho người làm vườn
Bảo hiểm xã hội tự nguyện dành cho người không có hợp đồng lao động: nông dân, người buôn bán nhỏ, lao động tự do. Người tham gia tự chọn mức thu nhập làm căn cứ đóng và phương thức đóng (hằng tháng, ba tháng, sáu tháng, mười hai tháng hoặc đóng một lần cho nhiều năm theo quy định). Đủ điều kiện về tuổi và số năm đóng thì được hưởng lương hưu hằng tháng, kèm thẻ bảo hiểm y tế khi hưởng lương hưu.
Nhà nước hỗ trợ một phần tiền đóng cho người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện, mức hỗ trợ cao hơn với người thuộc hộ nghèo, cận nghèo và người dân tộc thiểu số. Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 cũng đã điều chỉnh một số điểm về số năm đóng tối thiểu và chế độ, nên khi tìm hiểu, hãy hỏi theo luật đang có hiệu lực.
Với một người trồng điều ở Bù Gia Mập, thu nhập lên xuống theo mùa và theo giá, khoản lương hưu nhỏ nhưng đều đặn khi về già có giá trị riêng: không phụ thuộc vào con cái, vào giá điều năm đó. Người trẻ bắt đầu đóng sớm thì gánh nhẹ hơn. Đăng ký tại đại lý thu, bưu điện xã hoặc qua ứng dụng VssID của ngành bảo hiểm xã hội.
Người làm thuê, công nhân cạo mủ, nhà máy điều: quyền của mình
Có hợp đồng lao động thì phải được đóng bảo hiểm. Công nhân làm việc theo hợp đồng từ một tháng trở lên tại nhà máy chế biến điều, công ty cao su thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế bắt buộc theo quy định. Người sử dụng lao động đóng phần của họ và trích phần của người lao động.
Kiểm quá trình đóng. Người lao động có thể tra quá trình đóng bảo hiểm của mình trên ứng dụng VssID. Thấy công ty không đóng hoặc đóng thiếu thì phản ánh với công ty, tổ chức công đoàn hoặc cơ quan bảo hiểm xã hội.
Lao động thời vụ theo ngày, theo bao. Người nhặt điều theo ngày công, theo bao thường không có hợp đồng nên không thuộc diện bắt buộc. Họ nên tự mua bảo hiểm y tế hộ gia đình hoặc tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện.
Tai nạn khi làm thuê. Té cây, bị thương do máy móc khi làm thuê là chuyện có thật. Người có hợp đồng được hưởng chế độ tai nạn lao động; người không có hợp đồng thì quyền lợi phụ thuộc thoả thuận và trách nhiệm dân sự của người thuê. Thẻ bảo hiểm y tế ít nhất giúp chi trả phần lớn chi phí điều trị.
Giữ giấy tờ. Lưu lại hợp đồng, phiếu lương, sổ chấm công. Khi có tranh chấp về bảo hiểm, giấy tờ này là bằng chứng.
Khi thẻ hết hạn, mất thẻ hoặc sai thông tin
Thẻ bảo hiểm y tế có thời hạn ghi trên thẻ. Với nhóm do ngân sách đóng, thẻ thường được gia hạn theo danh sách của xã mà người dân không phải làm gì, nhưng thực tế vẫn có trường hợp danh sách sót tên, nhất là khi gia đình vừa chuyển ấp, vừa tách hộ, hoặc khi dữ liệu đang chuyển từ xã cũ sang xã mới. Thấy thẻ sắp hết hạn mà chưa có thẻ mới, hãy hỏi cán bộ xã ngay, đừng đợi tới lúc ốm mới phát hiện.
Mất thẻ hay thẻ rách thì đề nghị cấp lại qua đại lý thu, bưu điện hoặc cơ quan bảo hiểm xã hội phụ trách khu vực. Ngày nay nhiều cơ sở khám chữa bệnh chấp nhận căn cước gắn chip hoặc VNeID thay thẻ giấy, nên mất thẻ không còn là chuyện quá lo. Tuy vậy, nên đề nghị cấp lại để có thẻ khi đi những nơi chưa tra được bằng căn cước.
Thẻ ghi sai họ tên, ngày sinh, giới tính thì phải điều chỉnh, vì khi đi khám, thông tin trên thẻ phải khớp với giấy tờ tùy thân. Với đồng bào có tên phiên âm nhiều kiểu, đây là chuyện hay gặp. Mang căn cước đến đại lý thu hoặc cán bộ phụ trách của xã để được hướng dẫn điều chỉnh theo dữ liệu dân cư.
Gia đình có người đi làm xa, có hợp đồng lao động ở nơi khác thì người đó đã có thẻ theo công ty. Khi lập danh sách hộ tham gia bảo hiểm y tế hộ gia đình, không cần tính người này, để tránh đóng trùng.
Câu hỏi thường gặp
Đồng bào dân tộc ở Bù Gia Mập có được cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí không?
Người dân tộc thiểu số sinh sống ở vùng có điều kiện kinh tế xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn theo danh sách hiện hành được ngân sách đóng bảo hiểm y tế. Danh sách vùng có thể thay đổi theo giai đoạn, nên hỏi cán bộ xã để biết gia đình mình còn thuộc diện không.
Trẻ sơ sinh có thẻ bảo hiểm y tế ngay không?
Trẻ dưới 6 tuổi được cấp thẻ miễn phí. Khi làm thủ tục liên thông khai sinh, thường trú, cấp thẻ bảo hiểm y tế, trẻ được cấp thẻ cùng lúc. Trong thời gian chờ thẻ, có thể dùng giấy khai sinh hoặc giấy chứng sinh để khám theo hướng dẫn.
Mua bảo hiểm y tế hộ gia đình ở đâu tại Bù Gia Mập?
Tại đại lý thu của cơ quan bảo hiểm xã hội, thường là bưu điện xã, các điểm thu ở ấp, hoặc qua ứng dụng của ngành bảo hiểm xã hội. Mang căn cước của các thành viên trong hộ để kê khai.
Đi khám ở bệnh viện tuyến trên không có giấy chuyển tuyến thì sao?
Quy định thông tuyến đã được mở rộng ở một số cấp, nhưng mức hưởng có thể khác nhau tuỳ cấp cơ sở và lộ trình áp dụng. Với bệnh không cấp cứu, nên hỏi bộ phận bảo hiểm tại bệnh viện hoặc trạm y tế trước, hoặc xin giấy chuyển tuyến cho chắc.
Nông dân trồng điều đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện bao lâu thì có lương hưu?
Cần đủ tuổi nghỉ hưu và đủ số năm đóng tối thiểu theo Luật Bảo hiểm xã hội đang có hiệu lực. Luật năm 2024 đã điều chỉnh một số điểm về số năm đóng. Hỏi đại lý thu hoặc cơ quan bảo hiểm xã hội để được tính theo trường hợp cụ thể.
Thẻ bảo hiểm y tế cấp ở Bình Phước cũ có còn dùng không?
Còn dùng đến hết hạn ghi trên thẻ. Nơi đăng ký khám ban đầu vẫn giữ, trừ khi bạn đổi theo quy định. Khi cấp thẻ mới, thông tin địa chỉ sẽ theo đơn vị hành chính hiện hành của tỉnh Đồng Nai.