Muốn đi xe khách lên Bù Gia Mập, cách chắc nhất là hỏi theo tuyến "đi Phước Long" hoặc "đi Bù Gia Mập", rồi hỏi cụ thể xe có vào tới xã bạn cần (Phú Nghĩa, Đa Kia, Đăk Ơ hay Bù Gia Mập) hay chỉ dừng ở khu Phước Long. Các tuyến từ TP.HCM lên vùng này có nhiều nhà xe khai thác, xuất phát từ bến xe lớn lẫn văn phòng riêng trong nội thành, giờ chạy và giá vé đổi theo mùa.
Bài này không ghi tên nhà xe, giờ chạy hay giá vé vì những thông tin đó thay đổi thường xuyên và ghi sai còn hại hơn không ghi. Thay vào đó là cách tìm và kiểm một tuyến, những câu nên hỏi khi đặt chỗ, cách gửi hàng theo xe và mấy lưu ý cho người đi lần đầu.
Mạng xe khách lên vùng Bù Gia Mập trông thế nào
Vùng Bù Gia Mập cũ không có đô thị lớn, nên mạng xe khách xoay quanh hai điểm: khu Phước Long cũ (nay là phường Phước Bình và phường Phước Long) và các trung tâm xã. Phần lớn xe đường dài từ TP.HCM chạy tới Phước Long, một số đi tiếp lên Phú Nghĩa và các xã phía trên, nhất là những nhà xe có gốc gác ở địa phương. Từ hướng ngược lại, xe từ các xã thường đón khách dọc đường ở trung tâm xã, chợ, các ngã ba lớn rồi gom xuống thành phố.
Ngoài xe giường nằm và xe ghế ngồi đường dài, vùng này còn có kiểu xe "nhà quê" quen thuộc: xe mười sáu chỗ hoặc xe khách nhỏ chạy theo giờ đã quen, đón trả tận cổng, nhận chở cả hàng hoá. Những xe này ít khi có mặt trên ứng dụng đặt vé, khách quen chủ yếu gọi điện cho tài xế. Người mới tới thường biết đến chúng qua người thân, hàng xóm hoặc tiệm tạp hoá đầu thôn.
Xe buýt công cộng nối các xã với khu Phước Long không dày như ở đồng bằng. Vì vậy, đi lại ngắn trong vùng vẫn chủ yếu bằng xe máy, và xe khách đường dài kiêm luôn vai trò chở khách chặng ngắn giữa các điểm dọc đường. Nếu bạn cần đi từ Phú Nghĩa xuống Phước Long, đón xe khách đang chạy xuống thành phố ở dọc ĐT741 là cách nhiều người vẫn làm.
Tìm và kiểm một tuyến xe trước khi đi
Các bước dưới đây giúp tránh cảnh đặt nhầm xe chỉ chạy tới Phước Long trong khi bạn cần vào sâu tận thôn.
- Xác định điểm cần tới cụ thể: tên thôn, xã cũ và xã mới, mốc gần nhất (chợ, trường, trụ sở xã). Nói với nhà xe bằng tên mốc quen thuộc thay vì chỉ nói tên xã.
- Hỏi người địa phương trước: họ biết nhà xe nào đi qua thôn mình, tài xế nào nhận đón tận cổng. Đây là nguồn đáng tin hơn mọi bài quảng cáo trên mạng.
- Gọi trực tiếp nhà xe, hỏi giờ xuất phát, điểm đón trong thành phố, điểm trả cuối cùng và có xe trung chuyển hay không.
- Hỏi rõ xe có dừng ở đúng ngã rẽ vào thôn không; nếu không, hỏi điểm trả gần nhất và tính phương án nhờ người đón hoặc thuê xe ôm.
- Hỏi lại giá vé và chính sách hành lý ngay khi đặt, nhất là khi mang theo hàng cồng kềnh, xe đạp, cây giống hay thùng xốp.
- Lưu số tài xế và biển số xe, báo cho người nhà giờ dự kiến tới để họ ra đón đúng lúc.
Với các dịp cao điểm như Tết Nguyên đán, lễ 30/4, nghỉ hè hay mùa thu hoạch điều, xe kín chỗ sớm. Nhiều nhà xe nhận đặt chỗ trước vài tuần. Đặt muộn thì thường chỉ còn ghế phụ hoặc phải đi xe khác giờ.
Những câu nên hỏi khi đặt chỗ
Xe chạy tới đâu là điểm cuối? Câu quan trọng nhất. "Đi Bù Gia Mập" với nhà xe này có thể là tới trung tâm xã Bù Gia Mập, với nhà xe khác có thể chỉ là khu Phú Nghĩa hoặc thậm chí Phước Long.
Có trung chuyển trong thành phố không? Nhiều nhà xe có xe nhỏ đón khách ở các quận về văn phòng. Hỏi rõ giờ trung chuyển đến đón, vì xe trung chuyển thường đón sớm hơn giờ xe chạy khá nhiều.
Xe ghé nghỉ ở đâu, bao lâu? Giúp bạn tính ăn uống, nhất là khi đi cùng trẻ nhỏ hay người già. Xe đêm thường chỉ nghỉ một lần.
Hành lý được mang bao nhiêu? Mỗi nhà xe có quy định riêng về số kiện, kích thước, và có thu thêm với hàng cồng kềnh hay không. Hỏi trước để không phải cãi nhau lúc lên xe.
Đổi, huỷ vé thế nào? Nhất là vé đặt dịp lễ. Ghi lại tên người nhận đặt chỗ và thời điểm đặt.
Có nhận gửi hàng không người đi kèm không? Hữu ích nếu sau này bạn cần gửi đồ lên cho người nhà mà không đi cùng.
Gửi hàng theo xe khách: cách người vùng biên vẫn làm
Ở Bù Gia Mập, gửi hàng theo xe khách là chuyện thường ngày. Người nhà dưới thành phố gửi lên thuốc men, quần áo, đồ dùng; người trên rẫy gửi xuống hạt điều, tiêu, măng khô, mật ong cho con cháu. Lý do đơn giản: chuyển phát thường có thể chậm hơn với các thôn xa, còn xe khách chạy mỗi ngày và tài xế biết đường tận thôn.
Cách làm phổ biến: người gửi mang hàng tới văn phòng hoặc ra điểm xe đón, ghi tên và số điện thoại người nhận lên kiện hàng, báo cho người nhận biển số xe và giờ xe chạy. Người nhận ra đón ở điểm hẹn dọc đường hoặc tới văn phòng nhà xe ở khu Phước Long. Cước gửi tuỳ nhà xe và kích thước kiện, thoả thuận ngay lúc gửi.
Vài nguyên tắc để tránh mất mát: đóng gói kỹ, dán băng keo kín; hàng dễ vỡ ghi rõ bên ngoài; không gửi tiền mặt, vàng hay giấy tờ quan trọng trong kiện hàng; chụp ảnh kiện hàng và phiếu gửi nếu có. Hàng tươi sống như thịt, cá nên ướp đá trong thùng xốp và hỏi nhà xe có nhận không. Tuyệt đối không gửi hàng cấm, động vật hoang dã, gỗ rừng hay hàng không rõ nguồn gốc, vì xe có thể bị kiểm tra dọc đường và người gửi phải chịu trách nhiệm.
Lưu ý cho người đi xe lần đầu
Đường lên vùng Bù Gia Mập dài và về cuối là đường đồi, nên vài chuẩn bị nhỏ giúp chuyến đi dễ chịu hơn nhiều.
- Người hay say xe nên chọn chỗ phía trước, ăn nhẹ trước khi đi, mang theo túi nilon và dầu gió. Đoạn đồi sau Phước Long có nhiều khúc lên xuống.
- Giữ giấy tờ tuỳ thân trong người, không để trong vali gửi khoang hành lý. Khi vào các thôn gần biên giới có thể cần xuất trình.
- Sạc đầy điện thoại và mang pin dự phòng. Gần tới nơi, sóng có thể yếu, nên gọi cho người đón khi còn ở khu có sóng tốt.
- Trẻ nhỏ đi xe đêm nên mặc ấm. Nhiệt độ trên xe máy lạnh và khí hậu vùng đồi về đêm thấp hơn dưới thành phố.
- Nếu bị trả khách ở ngã ba xa thôn lúc tối muộn, đừng đi bộ một mình theo đường vườn cao su. Đợi người nhà ra đón ở chỗ có quán, có đèn.
Đi lại chặng ngắn trong vùng khi không có xe riêng
Người mới chuyển tới làm việc ở Bù Gia Mập, chẳng hạn giáo viên, nhân viên y tế hay kỹ sư nông nghiệp, thường gặp khó trong những tuần đầu vì chưa có xe máy. Xe khách đường dài có thể đón trả dọc ĐT741 giữa Phước Long và các xã, nhưng giờ giấc không đều. Xe ôm có ở trung tâm xã và gần chợ, nhưng không phải lúc nào cũng sẵn, nhất là buổi tối.
Cách nhiều người chọn là mua hoặc thuê một chiếc xe máy ngay khi tới. Ở vùng này, xe máy gần như là phương tiện bắt buộc: đi chợ, đi làm, đi khám bệnh đều cần. Xe số chạy đường đồi và đường đất tốt hơn xe tay ga bánh nhỏ; nếu đường về nhà phải qua đoạn đất đỏ, nên cân nhắc lốp có gai.
Một lựa chọn khác là đi chung với đồng nghiệp hoặc hàng xóm. Ở các thôn, chuyện chở nhau đi chợ, đi xã làm giấy tờ là bình thường, chỉ cần hỏi. Với việc gấp như đưa người bệnh đi viện tuyến trên, nên lưu sẵn số của trạm y tế xã và một vài tài xế quen để gọi khi cần.
Xe đêm hay xe ngày: chọn theo việc cần làm
Xe đêm hợp với người cần có mặt ở thành phố từ sáng sớm, chẳng hạn đi khám bệnh, làm giấy tờ hay đi học. Lên xe buổi tối ở xã, ngủ một giấc là xuống tới nơi. Bất lợi là xe đêm hay tới vào giờ rất sớm, lúc nhiều nơi chưa mở cửa, và người lần đầu có thể bị trả ở điểm chưa quen trong bóng tối. Nên hỏi trước điểm trả và nhờ người quen đón.
Xe ngày hợp với người đi lần đầu, người già, trẻ nhỏ và người muốn nhìn đường để nhớ lối. Đi ban ngày cũng dễ xử lý khi có chuyện như xe hỏng, mưa to hay cần đổi điểm xuống. Với chiều lên vùng biên, tới nơi lúc trời còn sáng giúp bạn vào thôn an toàn hơn, nhất là khi đường vào là đường đất.
Với người làm việc ở các xã phía trên như Bù Gia Mập hay Đăk Ơ, thường thì xe ngày là lựa chọn hợp lý hơn cho chiều lên, còn chiều xuống có thể chọn xe đêm để tận dụng thời gian. Dù đi giờ nào, nên để dư thời gian: đường dài, trên đường có thể gặp mưa, sửa đường hay xe dừng đón khách dọc đường lâu hơn dự kiến.
Khi gặp sự cố trên xe
Chuyện thường gặp nhất là xe trễ giờ, đổi xe giữa đường hoặc trả khách ở điểm khác điểm đã hẹn. Giữ bình tĩnh, gọi cho văn phòng nhà xe theo số đã lưu khi đặt chỗ, hỏi rõ phương án. Nếu bị trả ở nơi xa thôn lúc tối, yêu cầu nhà xe hỗ trợ hoặc chờ ở nơi có người, có đèn, rồi gọi người nhà.
Nếu bị thu thêm tiền không đúng thoả thuận lúc đặt, ghi lại tên người thu, biển số xe và thời điểm. Tranh cãi gay gắt trên xe ít khi giải quyết được gì; phản ánh với nhà xe sau chuyến đi hoặc với cơ quan quản lý vận tải nếu cần. Đó cũng là lý do nên hỏi rõ giá vé và phụ thu hành lý ngay khi đặt chỗ.
Thất lạc hành lý: báo ngay cho tài xế hoặc phụ xe khi phát hiện, mô tả kiện hàng, rồi gọi văn phòng nhà xe. Kiện có ghi tên và số điện thoại người nhận thường được tìm lại dễ hơn nhiều. Đồ quý giá, tiền và giấy tờ luôn mang theo người, không để trong khoang hành lý.
Câu hỏi thường gặp
Xe khách đi Bù Gia Mập xuất phát từ đâu ở TP.HCM?
Tuỳ nhà xe: có xe chạy từ bến xe lớn, có xe chạy từ văn phòng riêng và có xe trung chuyển đón tận nhà ở các quận. Cách chắc nhất là hỏi người địa phương nhà xe nào đang chạy qua thôn mình, rồi gọi hỏi trực tiếp điểm xuất phát.
Xe có chạy tới tận xã Bù Gia Mập và Đăk Ơ không?
Một số nhà xe đi sâu lên các xã phía trên, số khác chỉ tới khu Phước Long hoặc Phú Nghĩa. Khi đặt chỗ, hỏi rõ điểm trả cuối cùng và có dừng ở ngã rẽ vào thôn của bạn không, rồi tính phương án người nhà ra đón.
Có thể gửi hàng theo xe khách mà không đi cùng không?
Nhiều nhà xe nhận gửi hàng không người đi kèm. Ghi rõ tên và số người nhận trên kiện hàng, hẹn điểm nhận và báo biển số xe cho người nhận. Không gửi tiền mặt, giấy tờ quan trọng hay hàng không rõ nguồn gốc.
Đặt xe dịp Tết có cần đặt sớm không?
Nên đặt sớm vài tuần. Dịp Tết Nguyên đán, các kỳ nghỉ lễ và mùa thu hoạch điều, chiều đi và chiều về đều đông, xe dễ kín chỗ. Hỏi luôn chính sách đổi, huỷ vé vì dịp cao điểm nhà xe thường áp dụng quy định chặt hơn.
Người say xe nên chuẩn bị gì khi đi đường đồi?
Chọn ghế phía trước, ăn nhẹ trước khi đi, tránh đọc điện thoại lâu trên xe, mang túi nilon và dầu gió. Đoạn sau khu Phước Long có nhiều khúc lên xuống, ngồi thẳng và nhìn ra xa giúp đỡ chóng mặt.
Trong vùng có xe buýt đi lại giữa các xã không?
Mạng xe buýt nội vùng không dày. Phần lớn người dân đi xe máy, kết hợp đón xe khách dọc ĐT741 khi cần xuống khu Phước Long. Nếu thường xuyên đi lại, nên kiểm tra với chính quyền xã về tuyến xe buýt đang chạy, vì tuyến có thể thay đổi sau sắp xếp hành chính.