Quanh Bù Gia Mập có ba kiểu chỗ nghỉ chính: nhà nghỉ, khách sạn ở Phước Long và trung tâm các xã; ở nhà dân hay cơ sở kiểu homestay; và cắm trại ở những nơi được phép. Mỗi kiểu hợp với một kiểu chuyến đi, và chọn đúng giúp bạn dậy sớm vào rừng mà không quá vất vả.
Vùng Bù Gia Mập — nay là bốn xã Bù Gia Mập, Đa Kia, Đăk Ơ, Phú Nghĩa của tỉnh Đồng Nai — chưa phải điểm du lịch đông khách, nên dịch vụ lưu trú còn đơn giản và thay đổi theo thời gian. Bài này không giới thiệu cơ sở cụ thể nào, không nêu giá phòng; chỉ giúp bạn hiểu các lựa chọn, những câu nên hỏi khi đặt chỗ và các quy tắc khi ngủ gần rừng, gần biên giới.
So sánh nhanh các kiểu chỗ nghỉ
Bảng dưới tóm tắt ưu, nhược điểm của từng kiểu. Thực tế còn tuỳ từng cơ sở:
| Kiểu chỗ nghỉ | Hợp với | Ưu điểm | Hạn chế |
|---|---|---|---|
| Nhà nghỉ, khách sạn ở phường Phước Long, Phước Bình | Gia đình, nhóm lần đầu, người cần tiện nghi | Nhiều lựa chọn, gần hồ Thác Mơ, quán ăn nhiều | Xa rừng, phải dậy rất sớm để vào vườn quốc gia |
| Nhà nghỉ ở trung tâm các xã | Người muốn gần rừng, đi rừng sáng sớm | Gần vườn quốc gia, yên tĩnh, thấy đời sống xã | Ít lựa chọn, tiện nghi đơn giản |
| Ở nhà dân, kiểu homestay | Người muốn tìm hiểu đời sống địa phương | Ăn cơm nhà, trò chuyện, chủ nhà chỉ đường | Phải qua người quen, tiện nghi tuỳ nhà, cần tôn trọng sinh hoạt gia đình |
| Cắm trại nơi được phép | Nhóm có kinh nghiệm, thích ngủ ngoài trời | Gần thiên nhiên, chủ động | Phải xin phép chủ đất, chính quyền; rủi ro thời tiết, côn trùng |
Với lần đầu, phần lớn người đi chọn nghỉ ở Phước Long hoặc trung tâm xã. Ở nhà dân và cắm trại hợp với lần sau, khi bạn đã có người quen và hiểu vùng đất hơn.
Nhà nghỉ, khách sạn: ở Phước Long hay ở xã
Phường Phước Long và phường Phước Bình, phần đô thị của thị xã Phước Long cũ, là nơi có nhiều nhà nghỉ, khách sạn nhất trong vùng. Ở đây tiện ăn uống, mua sắm, có thể dạo hồ Thác Mơ buổi tối. Đổi lại, từ Phước Long lên khu vực vườn quốc gia mất khá nhiều thời gian, nên muốn vào rừng lúc rạng sáng bạn phải xuất phát từ khi trời còn tối.
Ở trung tâm các xã như Bù Gia Mập, Đa Kia, Phú Nghĩa có một số nhà nghỉ nhỏ phục vụ người đi làm, thương lái, khách công tác. Tiện nghi đơn giản nhưng gần rừng hơn, buổi tối yên tĩnh, sáng ra có thể ăn sáng ở chợ xã cùng người địa phương. Nên gọi trước hỏi phòng, vì vào mùa thu hoạch điều hay khi có công trình, đoàn công tác, phòng có thể kín.
Khi đặt, nên hỏi rõ: có nước nóng không, điện có ổn định không, có chỗ để xe an toàn không, có nhận khách nhận phòng sớm hoặc trả phòng rất sớm không, gần đó có quán ăn sáng sớm không. Ở vùng xa, những chi tiết nhỏ này quyết định sự thoải mái của chuyến đi.
Ở nhà dân: khách của một gia đình
Ở nhà dân là cách gần gũi nhất để hiểu Bù Gia Mập: ăn bữa cơm gia đình, nghe chuyện vườn điều, chuyện khai hoang, chuyện rừng, sáng sớm theo chủ nhà ra vườn. Ở vùng này, đa số trường hợp là ở nhà người quen hoặc người được giới thiệu, chưa có nhiều cơ sở homestay đăng ký kinh doanh bài bản.
Khi ở nhà dân, bạn là khách của một gia đình chứ không phải khách khách sạn. Hãy theo giờ giấc của nhà, giữ yên lặng buổi tối, phụ giúp việc nhỏ nếu được, hỏi trước khi dùng đồ đạc, bếp núc. Thoả thuận rõ từ đầu về chi phí ăn ở để không ai ngại; một món quà nhỏ khi ra về luôn được quý.
Về thủ tục, người ở lại qua đêm ở nơi không phải nơi cư trú của mình có thể phải được thông báo lưu trú theo quy định, thường do chủ nhà thực hiện với công an xã. Ở vùng gần biên giới, quy định có thể chặt hơn. Hãy mang theo căn cước và hỏi chủ nhà để làm đúng.
Cắm trại: ở đâu được, ở đâu không
Không cắm trại trong rừng đặc dụng khi chưa được phép. Vườn quốc gia Bù Gia Mập có quy định chặt về lưu trú, lửa trại và đi lại ban đêm. Muốn nghỉ đêm trong hoặc sát ranh giới vườn, hãy hỏi ban quản lý xem có hình thức nào được phép.
Không cắm trại ở khu vực biên giới. Vùng vành đai biên giới có quy định riêng về đi lại, lưu trú. Không dựng trại ở những nơi gần đường biên, đồn biên phòng, khu vực có biển cấm.
Đất vườn, đất rẫy phải xin phép chủ. Nhiều bãi đất trống đẹp thực ra là đất của gia đình. Hỏi chủ đất, và thường thì cách dễ nhất là cắm trại ngay trong vườn của người quen.
Không dựng trại trên bãi giữa lòng suối. Mùa mưa nước có thể dâng nhanh trong đêm. Chọn chỗ cao hẳn so với mặt suối, xa vết rác, cành khô mắc trên bụi cây ven bờ.
Tránh dưới cây lớn có cành khô, gần tổ ong, đường mòn của thú. Gió mạnh có thể làm gãy cành; ong và kiến làm phiền cả đêm; đường thú đi có thể dẫn rắn, rết tới gần lều.
Mang gì khi cắm trại gần rừng
Đêm ở vùng đồi Bù Gia Mập có thể mát, ẩm, nhiều côn trùng. Danh sách cơ bản:
- Lều có màn chống muỗi kín, tấm bạt lót chống ẩm, tấm che mưa.
- Túi ngủ hoặc chăn mỏng; đầu mùa khô ban đêm có thể se lạnh.
- Đèn pin đội đầu, đèn trại dùng pin, pin dự phòng.
- Thuốc chống côn trùng, nhang muỗi dùng ở nơi được phép đốt, bộ sơ cứu.
- Bếp dã ngoại có chắn gió, chỉ dùng ở nơi được phép; không đốt lửa trại mùa khô.
- Đủ nước uống và nấu ăn; nước suối phải đun sôi kỹ.
- Túi đựng rác lớn, mang hết rác về.
Cất đồ ăn trong hộp kín, treo cao hoặc để trong xe, để tránh kiến, chuột, chó mèo hay thú nhỏ lục lọi ban đêm. Giày dép để trong lều hoặc úp ngược, sáng ra giũ kỹ trước khi xỏ chân.
Nếu cắm trại trong vườn nhà người quen, hỏi chủ nhà chỗ đi vệ sinh, chỗ lấy nước và giờ giấc sinh hoạt của gia đình, để nhóm không làm phiền ai.
Quy tắc khi ngủ gần rừng và gần biên giới
Đêm ở vùng rừng biên giới yên tĩnh, nhiều sao, tiếng côn trùng và ếch nhái rộn rã. Để giữ được sự yên tĩnh ấy cho mình và cho người xung quanh: không mở loa, không hát karaoke, không bắn pháo hoa, không chiếu đèn pha công suất lớn vào rừng. Ánh sáng và tiếng ồn làm phiền động vật hoang dã và cả những gia đình gần đó.
Không đi vào rừng ban đêm để soi thú, bắt ếch, bắt côn trùng. Đi rừng đêm vừa nguy hiểm vừa có thể vi phạm quy định bảo vệ rừng. Nếu muốn nghe tiếng rừng đêm, hãy ngồi yên ở chỗ trại, tắt đèn, lắng nghe.
Ở vùng gần biên giới, nếu có lực lượng biên phòng hay công an kiểm tra, hãy hợp tác, xuất trình giấy tờ, nói rõ mục đích. Báo cho chủ đất hoặc chính quyền xã biết nhóm cắm trại ở đâu, mấy người, ở mấy đêm. Đây vừa là quy định vừa giúp người địa phương hỗ trợ nếu có sự cố.
Sáng hôm sau, trước khi rời đi, dọn sạch chỗ trại như chưa từng có ai ở đó: nhặt hết rác, kể cả mẩu giấy, vỏ chai, đầu lọc thuốc; lấp lại rãnh thoát nước nếu đã đào; trả lại mặt đất như cũ. Đó là cách để lần sau chủ đất còn vui vẻ cho nhóm khác cắm trại.
Ăn uống khi nghỉ ở vùng xa
Ở Phước Long, chuyện ăn tối, ăn sáng khá dễ: quán cơm, quán bún, phở, quán lẩu, quán cà phê mở sớm. Nghỉ ở trung tâm các xã thì lựa chọn ít hơn, nhiều quán đóng cửa sớm vào buổi tối; nên hỏi chủ nhà nghỉ quán nào còn mở, hoặc ăn tối sớm trước khi về phòng.
Nếu định vào rừng lúc rạng sáng, khi quán ăn sáng chưa mở, hãy chuẩn bị từ tối hôm trước: bánh mì, xôi gói, sữa, trái cây, nước. Một số chủ nhà nghỉ, chủ nhà dân sẵn lòng nấu bữa sáng sớm nếu được nhờ trước. Đừng vào rừng với cái bụng đói; đi bộ đường dốc sáng sớm mà thiếu năng lượng rất dễ mệt, hoa mắt.
Ở nhà dân, bữa cơm gia đình thường có rau vườn, gà nhà, cá, măng, đôi khi có món của đồng bào nếu chủ nhà là người S'tiêng, M'nông. Báo trước nếu bạn ăn chay, dị ứng hay kiêng món nào, để chủ nhà khỏi lúng túng. Nước uống nên dùng nước đóng chai hoặc nước đun sôi.
Khi trời đổi: mưa, giông và cảm lạnh
Mùa mưa ở Bù Gia Mập, giông chiều có thể kéo dài sang đêm, mưa to, gió mạnh, sấm chớp. Trước khi đi, xem dự báo thời tiết; nếu dự báo mưa lớn, đổi sang ngủ nhà nghỉ hoặc nhà dân thay vì cố cắm trại. Lều dựng ở chỗ đất cao, đào rãnh thoát nước nhỏ quanh lều nếu chủ đất đồng ý, căng bạt che chắn kỹ.
Khi có sấm chớp, tránh đứng dưới cây cao đơn độc, tránh chỗ trống trên đỉnh đồi, rời xa suối. Nếu lều bị ngập hoặc gió quá mạnh, đừng cố bám trụ; chuyển vào nhà của chủ đất hay xe ô tô. Một đêm cắm trại bị hỏng vẫn tốt hơn một tai nạn.
Vào cao điểm mùa mưa, khoảng tháng tám tới tháng mười, nên bỏ hẳn ý định cắm trại ngoài trời. Đất đỏ ngấm nước thành bùn, côn trùng nhiều, đêm mưa dầm khiến đồ đạc ẩm ướt suốt chuyến.
Đầu mùa khô, đêm và sáng sớm trên đồi có thể se lạnh và ẩm sương. Mặc ấm, giữ đồ ngủ khô, uống nước ấm. Trẻ nhỏ và người lớn tuổi dễ cảm lạnh hơn; với những nhóm này, ở nhà nghỉ hoặc nhà dân thường là lựa chọn hợp lý hơn cắm trại.
Dù chọn kiểu chỗ nghỉ nào, hãy lưu sẵn thông tin của cơ sở y tế gần nhất và của chính quyền xã nơi mình ở. Ở vùng xa, biết trước nên tìm ai khi có chuyện giúp bạn bình tĩnh hơn nhiều khi trời đổi hay có người ốm giữa đêm.
Câu hỏi thường gặp
Đi Bù Gia Mập nên ở Phước Long hay ở xã?
Lần đầu và đi cùng gia đình thì ở Phước Long tiện hơn vì nhiều chỗ nghỉ và quán ăn. Muốn vào vườn quốc gia thật sớm thì nghỉ ở trung tâm các xã phía bắc gần rừng hơn, chấp nhận tiện nghi đơn giản và nên gọi trước hỏi phòng.
Ở Bù Gia Mập có homestay không?
Có một số gia đình nhận khách ở lại, nhưng phần lớn là qua người quen hoặc giới thiệu, chưa nhiều cơ sở homestay kinh doanh bài bản. Nên hỏi rõ điều kiện ăn ở, chi phí và thông báo lưu trú trước khi đến.
Có được cắm trại trong Vườn quốc gia Bù Gia Mập không?
Không nên tự ý cắm trại trong rừng đặc dụng vì có quy định chặt về lưu trú và lửa. Nếu muốn nghỉ đêm trong hoặc sát vườn, hãy hỏi ban quản lý vườn xem có hình thức nào được phép.
Ngủ ở nhà dân có phải khai báo tạm trú không?
Người ở lại qua đêm ngoài nơi cư trú có thể phải được thông báo lưu trú theo quy định, thường do chủ nhà làm với công an xã. Ở vùng gần biên giới quy định có thể chặt hơn; hãy mang căn cước và hỏi chủ nhà.
Cắm trại ở Bù Gia Mập cần chú ý gì nhất?
Xin phép chủ đất và chính quyền, không cắm trại gần biên giới hay trong rừng đặc dụng, chọn chỗ cao xa lòng suối, không đốt lửa mùa khô, giữ yên lặng ban đêm và mang hết rác về.
Đêm ở Bù Gia Mập có lạnh không?
Đầu mùa khô, đêm và sáng sớm trên đồi có thể se lạnh và ẩm sương; mùa mưa đêm ẩm, có khi mưa giông. Nên mang áo khoác mỏng, chăn hoặc túi ngủ và đồ ngủ khô để trong túi kín.